Eiddo
Mae’r rheolau ar gyfer prynu eiddo yn yr Alban yn wahanol i weddill y DU. Yma, rydyn ni’n esbonio sut yn union mae’r broses yn gweithio.
- Y gwerthwr eiddo
- Buddiannau personol
- Manylion yr eiddo a gweld yr eiddo
- Gwneud cynnig
- Morgeisiau
- Arolygu a phrisio
- Cyngor Cyfreithiol
Gwerthwyr eiddo sy’n trefnu gwerthu eiddo. Maen nhw’n rhoi cyngor am y pris, yn trafod rhwng y prynwyr a’r gwerthwyr ac yn ymdrin â’r hysbysebion.
Mae llawer yn cynnig gwasanaethau ychwanegol fel trefnu morgeisiau, arolygon a thrawsgludo. Cofiwch, does dim rhaid ichi ddefnyddio’r un o’r gwasanaethau hyn.
Fel arfer, mae gwerthwyr eiddo yn gweithio ar ran gwerthwyr. Gwerthwyr yw’r cleientau. Nhw sy’n talu’r ffioedd ac mae’r gwerthwr eiddo yn rhoi eu buddiannau nhw yn gyntaf. Ond mae’n rhaid i werthwyr eiddo drin prynwyr yn deg. Os bydd prynwr yn talu gwerthwr eiddo i ddod o hyd i dŷ, y prynwr yw’r cleient. Chaiff gwerthwr eiddo ddim derbyn comisiwn gan y gwerthwr a’r prynwr yn yr un achos.
Mae defnyddio gwerthwr eiddo yn gallu bod yn gymhleth, felly mae’n ddoeth gwybod eich hawliau, y peryglon a sut i ddatrys problemau.
Yn yr Alban, mae gwerthwyr eiddo a chyfreithwyr yn helpu darpar brynwyr i ddod o hyd i eiddo ac i drafod y gwerthu.
Mae gwerthwr eiddo yn rhoi cyngor a manylion am eiddo i brynwyr. Ond, prif ddiddordeb y gwerthwyr eiddo yw sicrhau’r fargen orau ar ran y gwerthwr, sef cleient y gwerthwr eiddo. (Fel prynwr, dim ond os ydych yn talu’r gwerthwr eiddo i ddod o hyd i eiddo ichi y byddwch yn gleient i’r gwerthwr eiddo.) Chaiff gwerthwr eiddo ddim gweithredu ar ran y ddau barti.
Cofiwch fod gwerthwyr eiddo yn gallu bod mewn sefyllfa i gael enillion personol drwy werthu eiddo. Rhaid iddyn nhw ddweud wrthoch chi yn brydlon, ac yn ysgrifenedig, os yw’r eiddo yr hoffech ei brynu yn perthyn i’ch gwerthwr eiddo, neu berthynas neu bartner busnes i’r gwerthwr eiddo.
Manylion yr eiddo a gweld yr eiddo
Gall y gwerthwr eiddo roi disgrifiad ysgrifenedig o’r eiddo (sy’n cael ei alw’n fanylion yr eiddo). Bydd hwn yn rhoi syniad ichi o sut eiddo yw e. Mae yn erbyn y gyfraith i werthwr eiddo wneud datganiad ffug neu gamarweiniol am eiddo. Os yw’r manylion yn dweud bod ffenestri dwbl a llofft wedi’i hinswleiddio ar gael yn yr eiddo, fe ddylai’r rhain fod ar gael yno.
Os oes yna dermau yn y manylion nad ydych yn eu deall, gofynnwch am esboniad.
Os ydych yn credu y gallai fod gennych ddiddordeb mewn prynu eiddo, y cam nesaf yw mynd i edrych arno. Chaiff y gwerthwr eiddo ddim codi tâl arnoch am drefnu hyn nac am ddangos yr eiddo ichi.
Mae’n rhaid i werthwyr eiddo drin pob prynwr yn deg. Er enghraifft, ddylech chi ddim cael eich trin yn wahanol am nad ydych yn trefnu morgais drwy’r gwerthwr eiddo.
Pan fydd y prisiad a’r arolwg wedi’u gwneud a phan fydd eich morgais wedi’i drefnu, os ydych am fwrw ymlaen a phrynu’r eiddo, gofynnwch i’ch cynghorydd cyfreithiol baratoi cynnig ysgrifenedig ffurfiol. Rhaid i hwnnw gynnwys y pris yr hoffech ei dalu a phryd yr hoffech gymryd meddiant ar yr eiddo.
Yn aml, bydd y gwerthwr yn ateb drwy roi derbyniad amodol, gan gytuno â rhai o’r telerau yn eich cynnig ond nid y cyfan. Gallwch chi a’r gwerthwr drafod, ond pan fyddwch wedi dod i gytundeb cyflawn mewn ysgrifen, mae yna gontract rhwymol.
Nid y cynnig uchaf sy’n ennill bob tro. Er enghraifft, fe allai’r gwerthwr benderfynu gwerthu i’r sawl sy’n gallu bwrw ymlaen i brynu gyntaf.
Os caiff eich cynnig ei dderbyn, bydd cynghorydd cyfreithiol y gwerthwr yn anfon llythyr atoch i gadarnhau’r manylion.
Byddwch yn ymwybodol nad yw’r gwerthwr eiddo, na neb sy’n ymgymryd â gwaith gwerthwr eiddo, yn cael derbyn blaendaliadau cyn y contract.
Mae nifer o ffyrdd i gael morgais. Er enghraifft, gallech chwilio o gwmpas y banciau a’r cymdeithasau adeiladu. Neu ewch at gynghorydd ariannol annibynnol a fydd yn gallu dweud beth sydd ar gael.
Mae gwerthwyr eiddo hefyd yn gallu rhoi cyngor a gallan nhw gynnig trefnu morgais ar eich rhan. Does dim rhaid ichi dderbyn y cynnig yma.
Mae morgais yn ddyled fawr dros gyfnod hir o amser. Fe allech chi golli’ch cartref os na allwch chi barhau i wneud yr ad-daliadau.
Meddyliwch yn ofalus cyn codi morgais.
Cyn rhoi morgais ichi, bydd y benthyciwr yn trefnu prisio’r eiddo.
Mae’r prisiad yn helpu’r benthyciwr, ond efallai y bydd arnoch chithau eisiau mwy o wybodaeth drwy gael arolwg prynwr cartref. Mae hwn yn archwiliad manylach o gyflwr yr eiddo. Gallech ofyn i’r prisiwr lunio adroddiad prynwr cartref tra bydd yn paratoi’r prisiad i’ch benthyciwr. Neu efallai y bydd yn well gennych ddefnyddio prisiwr nad yw mewn cysylltiad â’ch benthyciwr.
Hwyrach y byddwch chi am gael arolwg llawn o’r adeilad, neu efallai y bydd y benthyciwr yn mynnu cael un. Mae’r arolwg yma’n dweud wrthoch p’un a yw’r eiddo’n gadarn ynteu a oes angen gwaith atgyweirio mawr. Dylai arolwg llawn o’r adeilad gael ei wneud gan syrfëwr annibynnol sydd â chymwysterau priodol.
I ddod o hyd i syrfëwr neu brisiwr, gofynnwch a all eich cyfeillion a’ch perthnasau argymell un. Fel arall, chwiliwch am fanylion yn y llyfr ffôn lleol neu holwch yn eich llyfrgell leol. Os hoffech ddefnyddio syrfëwr neu brisiwr sy’n aelod o gymdeithas broffesiynol, chwiliwch am y llythrennau ARICS neu FRICS neu mynnwch fanylion aelodau drwy Sefydliad Brenhinol y Syrfewyr Siartredig.
Os ydych yn prynu fflat, mae’n debyg y byddwch yn rhannol gyfrifol am gynnal-a-chadw rhannau cyffredin o’r adeilad, fel y grisiau, y to a’r ardd. Gofynnwch i’ch syrfëwr edrych ar yr adeilad cyfan yn ogystal â’r fflat. Oes angen gwaith trwsio mawr, neu oes gwaith trwsio mawr wedi bod yno yn ddiweddar, fel ailaddurno, neu do newydd neu lifft? Os felly, a fydd rhaid i chi dalu cyfran o’r costau?
Bydd cost arolwg prynwr cartref a phrisiad neu arolwg llawn o’r adeilad fel rheol yn cael ei seilio ar werth yr eiddo.
Gallwch ofalu am ochr gyfreithiol prynu eiddo eich hun. Mae llyfrau ar gael am drawsgludo yn eich llyfrgell leol. Ond, os nad ydych yn wirioneddol hyderus eich bod yn gwybod beth rydych chi’n ei wneud, y peth gorau yw gadael hyn i’r gweithwyr proffesiynol.
Mae cynghorwyr cyfreithiol yn gwybod pa broblemau sy’n gallu codi, gallan nhw ofyn y cwestiynau iawn ac maen nhw wedi’u hyswirio yn erbyn camgymeriadau.
Mae’r ffioedd yn amrywio ac mae’n werth mynd o le i le i chwilio. Rhowch gynnig ar y llyfr ffôn neu holwch yma ac acw. Efallai y gall y gwerthwr eiddo argymell cynghorydd cyfreithiol.
Peidiwch â defnyddio’r un cynghorydd cyfreithiol â’r gwerthwr.
