Trosolwg

Angladdau

Mae angladd yn aml yn rhywbeth sy’n cael ei brynu ar adeg anodd iawn, felly mae’n werth gwybod yr hyn y dylech ei ddisgwyl.

• Dewis angladd
• Dewis trefnydd angladdau
• Cymorth ariannol
• Angladdau wedi’u talu ymlaen llaw
• Os oes gennych chi gŵyn

Back to top

Dewis angladd

Dyma’r prif ofynion cyfreithiol yng Nghymru a Lloegr:

• rhaid i’r farwolaeth gael ei hardystio gan feddyg neu grwner;
• mae’r farwolaeth yn cael ei chofrestru gyda Chofrestrydd Genedigaethau, Priodasau a Marwolaethau;
• dylai’r corff gael naill ai ei amlosgi neu ei gladdu.

Mae llawer o fathau gwahanol o angladd ac mae’n ddefnyddiol cofio’r canlynol:

• does dim rhaid ichi gael seremoni;
• does dim rhaid ichi gael gweinidog;
• does dim rhaid ichi ddefnyddio trefnydd angladdau;
• does dim rhaid i seremoni gael ei chynnal mewn amlosgfa neu fan addoli.

Mae’r mwyafrif o ddefnyddwyr yn gwneud eu trefniadau drwy gyfrwng trefnydd angladdau, ond mae’n well gan rai wneud eu trefniadau eu hunain gan eu bod o’r farn bod hyn yn fwy personol ac yn llai costus. Rydych yn debycach o gael mwy o reolaeth dros gynnwys a hyd y mathau yma o angladd.

 

Gall adran mynwentydd ac amlosgfeydd eich awdurdod lleol roi cyngor am ddewisiadau eraill, ac mae’r Ganolfan Marwolaeth Naturiol yn rhoi gwybodaeth am goetiroedd a dewisiadau gwyrdd.

 

Mae’n bosibl y bydd dewisiadau amgen ar gael gan rai trefnwyr angladdau.

 

 

Back to top

Dewis trefnydd angladdau

 

Mae trefnwyr angladdau’n rheoli angladdau ac yn cynnig cyngor a chymorth. Os ydyn nhw’n perthyn i gymdeithas fasnach mae’n rhaid iddyn nhw roi gwybodaeth lawn am eu gwasanaethau a’u prisiau.

 

Mae’r ffactorau sy’n gallu effeithio ar y trefnydd angladdau y byddwch yn ei ddewis yn cynnwys:

• lleoliad mangre’r ffyrm;
  
• ydyn nhw’n perthyn i gymdeithas fasnach?
  
• amrywiaeth y gwasanaethau sy’n cael eu darparu;
  
• y gost;
  
• argymhellion y rhai sydd wedi defnyddio’r gwasanaeth;
  
• y ffordd y mae’r staff yn eich trin;
  
•  perchnogaeth – ai ffyrm fawr neu fach ydy hi, busnes teuluol neu gwmni?

Mae’n debyg y byddai’r mwyafrif o bobl am i’r trefnydd angladdau ddarparu o leiaf y gwasanaethau canlynol:

• rheoli’r holl drefniadau angenrheidiol;
  
• darparu staff priodol;
  
•  darparu arch addas;
  
• mynd â’r ymadawedig o’r fan lle bu farw i fangre’r trefnydd angladdau;
  
• gofalu am yr ymadawedig cyn yr angladd;
  
• darparu hers i’r fynwent neu’r amlosgfa agosaf;
  
• trefnu’r gladdedigaeth neu’r amlosgfa fel y bo’n briodol.

Mae pêr-eneinio, gweld yr ymadawedig, neu ddarparu limousine i’r galarwyr yn ddewisiadau ychwanegol. Trafodwch y rhain yn llawn gyda’ch trefnydd angladdau a gwnewch yn siŵr eich bod yn cael dyfynbris mewn ysgrifen sy’n rhestru pob eitem.

 

Gall costau’r un gwasanaethau amrywio gryn dipyn o’r naill drefnydd angladdau i’r llall. Mae’n ddoeth sicrhau mwy nag un dyfynbris er mwyn cymharu’r costau a’r gwasanaethau. Dylai trefnwyr angladdau roi rhestrau prisiau manwl ichi gael mynd â nhw gyda chi.

Mae ffioedd yn cael eu talu i bobl eraill ar gyfer eu costau nhw, hynny yw am dystysgrifau meddyg, gweinidog, cyhoeddiadau papur newydd, blodau, a’r amlosgfa. Gofynnwch i’r trefnydd angladdau roi dyfynbris ysgrifenedig sy’n rhoi manylion yr holl ffioedd yma.

 

Dylid cofio hefyd:

• mai chi sy’n gyfrifol am dalu'r bil pan fyddwch chi’n trefnu angladd;
  
• bod taliadau angladd yn gallu cael eu hadennill o ystâd yr ymadawedig fel rheol;
  
• nad y gwasanaeth rhataf sy’n rhoi’r gwerth gorau o reidrwydd.
  

Back to top

Cymorth ariannol

 

Os ydych yn ei chael yn anodd talu am angladd y mae’n rhaid ichi ei drefnu, efallai y gallwch gael cymorth drwy gyfrwng taliad angladd o’r gronfa gymdeithasol gan yr Asiantaeth Budd-daliadau, ar yr amod eich bod chi neu’ch partner yn cael un o’r canlynol:

• cymhorthdal incwm;
• budd-dal tai;
• budd-dal y dreth gyngor;
• Iwfans ceisio gwaith (yn seiliedig ar incwm);
• credyd treth i bobl anabl;
• credyd treth i deuluoedd sy’n gweithio.

 

Cysylltwch â’ch swyddfa nawdd cymdeithasol leol i gael rhagor o wybodaeth.

 

Os nad oes neb yn gallu trefnu’r angladd a thalu amdano, neu os nad oes neb yn fodlon gwneud, fe allai’r cyngor lleol, neu mewn rhai achosion yr awdurdod iechyd lleol, wneud hynny, ond dim ond os nad yw’r angladd wedi’i drefnu yn barod.

 

Back to top

Angladdau wedi’u talu ymlaen llaw

 

Mae rhai pobl yn dewis talu am eu hangladd eu hunain drwy gynllun talu ymlaen llaw – mae hyn yn rhoi cyfle i ddewis y math o drefniadau yr hoffech eu cael.

 

Os ydych yn trefnu angladd, ceisiwch gael gwybod a yw’r ymadawedig wedi gwneud unrhyw drefniadau o’r fath.

 

Os ydych yn prynu cynllun angladd drwy dalu ymlaen llaw i chi’ch hun, darllenwch y contract yn ofalus iawn. Rhaid i’r telerau yn y contract fod yn deg a pheidio â’ch gosod chi o dan anfantais arwyddocaol o’ch cymharu â darparwr y cynllun. Os oes gennych  unrhyw amheuaeth am unrhyw delerau, mynnwch gyngor gan swyddfa leol Cyngor ar Bopeth (www.citizensadvice.org.uk neu www.cas.org.uk yn yr Alban), yr Adran Menter, Masnach a Buddsoddi yng Ngogledd Iwerddon neu drwy gysylltu â Chyswllt Defnyddwyr.

 

Hefyd:

• holwch am yr hyn sydd wedi’i gynnwys yn y contract a’r hyn sydd heb ei gynnwys;
  
• darganfyddwch beth ddylai ddigwydd ar ôl ichi farw a rhowch gyfarwyddiadau priodol i’ch cyfreithiwr neu’ch perthynas agosaf, gan y gallai penderfyniad anghywir beri problemau;
  
• chwiliwch o le i le, a holwch a yw darparwr cynllun yn aelod o un o’r cymdeithasau masnach sy’n aelod o Gynllun yr Ombwdsmon Angladdau.

Gallech ofyn cwestiynau defnyddiol eraill hefyd, megis:

• beth sy’n digwydd os byddwch yn marw cyn i’r taliadau gael eu cwblhau?
  
• beth sy’n digwydd os dewiswch chi drefnydd angladdau a fydd yn rhoi’r gorau i’r busnes?
  
• sut mae’ch arian yn cael ei ddiogelu dros y blynyddoedd?
  
• beth sy’n digwydd i’r arian rydych chi wedi’i dalu os na fydd perthnasau’n gwybod am y cynllun talu ymlaen llaw a’u bod nhw’n trefnu’r angladd o’u pen a’u pastwn eu hunain?

 

Back to top

Os oes gennych chi gŵyn

 

Gweler Mynnwch wybod eich hawliau - Angladdau i weld beth i’w wneud os bydd gennych chi gŵyn.

"Nôl i'r brig